هوش مصنوعی در عرصه آموزش جایگاهی ممتاز خواهد داشت

وی درباره تعریف هوش تجاری مختص کلاس‌های درس گفت: شرکت‌های بسیاری در زمینه هوش تجاری فعالیت می‌کنند اما وارد عرصه آموزش نشده‌اند و ضعف تکنولوژی در این عرصه حس می‌شود. اکثر شرکت‌ها برای ورود به حوزه هوش تجاری مختص به آموزش تمایلی نداشته‌اند.

مدیر گروه الگوریتم‌های بین‌رشته‌ای دانشگاه تهران با بیان اینکه خواه یا ناخواه هوش مصنوعی در عرصه آموزش جایگاهی ممتاز خواهد داشت و ما باید بپذیریم که مدل‌های سنتی آموزش دستخوش تغییرات گسترده خواهند شد،گفت: اگر مدیران، دانشجویان و اساتید نتوانند با تکنولوژی­‌های جدید هماهنگ شوند از سیستم‌­های مدرن حذف می‌شوند. به‌طور قطع، تکنولوژی به پیشرفت خود ادامه می‌دهد. واضح و روشن است، نقش استاد و دانشجو در سیستم‌های آموزشی مدرن تغییر می‌کند.

سرپرست گرایش الگوریتم و محاسبات دانشکده علوم مهندسی دانشکدگان فنی دانشگاه تهران در پاسخ به این پرسش «برخی معتقدند که هوش مصنوعی از اختیار دانشگاه‌ها خارج شده است و کنترل آن را شرکت‌های بزرگ تجاری به عهده گرفته‌اند. نظر شما درباره این ادعا چیست؟» توضیح داد: حیطه وظایف دانشگاه­‌ها و شرکت‌­های بزرگ در زمینه هوش مصنوعی متفاوت است و نباید آن‌ها رقیب یکدیگر بدانیم. واقعیت این است که مرزبندی بین دانشگاه و شرکت‌­ها در دنیای مدرن نسبتا شفاف و روشن است. صنعت می‌تواند بسیاری از تکنولوژی‌هایی که در حوزه‌های گوناگون اتفاق می‌افتد را به سمت خود بکشاند. من دانشگاه و صنعت را به این شکل تفکیک می‌کنم؛ دانشگاه، مکانی است که یک مفهوم و تحقیقات بنیادی در آنجا شکل می‌گیرد. صنعت، استفاده انبوه از یک تکنولوژی را ممکن می‌سازد و یک تکنولوژی را تجاری‌سازی می‌کند. در چنین شرایطی باید این انتظار وجود داشته باشد که تکنولوژی‌ها در دامن صنعت به رشد و بلوغ برسند و دانشگاه‌ها بیشتر مفاهیم بنیادی را ایجاد کنند.

دکتر کمندی با بیان اینکه اگر بخواهیم فاصله خود با کشورهای پیشرو در زمینه هوش مصنوعی را بکاهیم باید ۳ حوزه «سخت‌افزاری»، «فکرافزاری» و «نرم‌افزاری» را در کانون توجه قرار دهیم، خاطرنشان کرد: ما در حوزه نرم‌افزاری و فکرافزاری با کشورهای پیشرفته فاصله خیلی زیادی نداریم اما از منظر سخت‌افزاری فاصله زیادی میان ما و کشورهای پیشرفته وجود دارد. تجهیزاتی فعلی دانشگاه‌های ما با کشورهای پیشرفته بسیار متفاوت است.  در حال حاضر کلاس‌های دانشگاه‌ها در رابطه با ابزارهای پیش‌پا ‌افتاده‌ای‌ مثل ویدئو پرژکتور هم با مشکل مواجه هستند. چنین شرایطی در مدارس هم حاکم است. نباید فراموش کنیم که مدارس ما در ارتباط با مسائل بنیادی‌تری مانند سیستم‌های گرمایشی مشکل دارند و کماکان برخی از مدارس با مسئله آتش ‌گرفتن بخاری‌های قدیمی دست و پنجه نرم می‌کنند. در چنین شرایطی، شاید سخن گفتن از هوش مصنوعی در مدارس به صورت فراگیر کمی زود باشد.

وی در پاسخ به این پرسش «مزایا و معایب متعددی می‌توان برای تکنولوژی درنظرگرفت. برخی بر این باور هستند که هوش مصنوعی سبب کاهش خلاقیت افراد می‌شود؛ چرا که دانشجویان از ابزارهای هوش مصنوعی برای حل مسائل استفاده می‌کنند و خود برای حل مسائل تلاش نمی‌کنند. آیا هوش مصنوعی سبب کاهش خلاقیت می‌شود؟» گفت: من عقیده دارم که هوش مصنوعی به پرورش خلاقیت کمک می‌کند. هنگامی که تکنولوژی به عرصه آموزش وارد می‌شود نباید انتظار داشته باشیم آموزش به شکل کنونی ادامه پیدا کند. به‌طور قطع، مدل‌های آموزش تغییر می‌کنند. به عنوان مثال، این روزها از دانشجویان می‌خواهیم که برخی از محتوای آموزشی را حفظ کنند اما با بهره‌گرفتن از هوش مصنوعی می‌توانیم آن‌ها را به سمت استدلال و تحلیل مسائل پیش‌ ببریم.

  حادثه کرمان تثبیت کرد "شهید قاسم سلیمانی" از سردار قاسم سلیمانی برای مستکبران خطرناک‌تر است

مدیر گروه الگوریتم‌های بین‌رشته‌ای دانشکدگان فنی دانشگاه تهران در پاسخ به این پرسش «آیا هوش مصنوعی می‌تواند در تمام رشته‌های آموزشی به‌کارگرفته شود؟» خاطرنشان کرد: اگرچه این تکنولوژی می‌تواند در تمام رشته‌های آموزشی به‌کارگرفته شود اما میزان این استفاده دارای شدت و ضعف است. هرجا که مدل‌های بصری‌سازی‌شده در دسترس باشد، به کارگیری هوش مصنوعی شدت بیشتری خواهد داشت. به‌عنوان مثال، هوش مصنوعی می‌تواند در شبیه‌سازی بافت‌های سلولی یا مولکولی در رشته‌هایی مثل زیست­شناسی یا شیمی کمک کند. هوش مصنوعی می‌تواند یک ذهنیت ۳بعدی از بسیاری از مسائل ارائه دهد و در رشته‌­هایی مثل مهندسی مکانیک بسیار پرکاربرد است. در مقابل ممکن است کاربرد کم‌رنگ‌تری در برخی رشته‌ها مانند ریاضیات محض داشته باشد.

بسیاری از کشورها برای به‌کارگیری هوش‌مصنوعی نقشه راه ترسیم کرده‌اند

نباید انتظار داشته باشیم با ورود هوش مصنوعی، آموزش به شکل کنونی بماند

وی با بیان اینکه کشورهای پیشرفته در تحقیقات خود به این نتیجه رسیده‌اند که نحوه ارائه سؤالات باید تغییر کند، افزود: ما به عنوان اساتید دانشگاه، باید رویکرد طرح مسئله را از سوالات سطحی به سوالات تحلیلی تغییر دهیم و دانشجویان را به سمت استدلال و تحلیل سوق دهیم. این تغییر شکل در ساختار سؤالات می‌تواند به پرورش قوه استدلال و خلاقیت دانشجویان کمک کند. مادامی که پاسخ سوالات با یک جست‌وجوی ساده در اینترنت پیدا شود، ما نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم که دانشجو قادر به پاسخ دادن به پرسش‌های دشوار در دنیای صنعت باشد.

مدیرگروه الگوریتم‌های بین‌رشته‌ای دانشگاه تهران با بیان اینکه بسیاری از کشورهای پیشرفته در زمینه به کارگیری هوش مصنوعی نقشه‌راه ترسیم کرده‌اند، تصریح کرد: بسیاری از کشورها در حوزه هوش مصنوعی به‌طور جدی برنامه‌ریزی کرده‌اند. قدم اول این است که حاکمیت باید هوش مصنوعی و فناوری‌های جدید را باور داشته باشد و از متخصصانی که در کشور حضور دارند برای تدوین نقشه راه کاربرد هوش مصنوعی استفاده کند. همچنین بودجه مورد نیاز برای فناوری‌های نوین تخصیص داده شود؛ گاهی اوقات بودجه‌ای برای فناوری‌های نوین لحاظ می‌شود، اما به دلیل اینکه ساختاری برای آن شکل نگرفته، بودجه تخصیص‌یافته هدر می‌رود. علاوه بر این، می‌بایست فرهنگ‌سازی مناسبی برای به‌کارگیری هوش مصنوعی انجام شود تا نتایج سودمند آن در جامعه دیده شود.

هوش مصنوعی می‌تواند نسخه‌های متفاوتی تجویز کند

سرپرست گرایش الگوریتم و محاسبات دانشکده علوم‍‌ مهندسی دانشکدگان فنی دانشگاه تهران ادامه داد: شکی نیست که مدل آموزشی و آنچه که از دانشجویان می‌خواهیم، باید تغییر کند. من بر این باور هستم، خلاقیت دانشجویان در عرصه هوش مصنوعی بهتر رشد می‌کند چرا که ابزار این موضوع برای دانشجویان فراهم است.

  امسال تمرکز روی آموزش نوین و مهارت‌های جدید است

دکتر کمندی توضیح داد: توجه به میزان خلاقیت دانشجویان جزو مسائل مهم و حساس محسوب می‌شود. با روی کار آمدن هوش مصنوعی مولد و به‌طور خاص «چت جی‌پی‌تی» از بین رفتن خلاقیت دانشجویان به یک دغدغه تبدیل شده است. کشورهای پیشرفته به موضوع از بین‌رفتن خلاقیت دانشجویان در پرتو هوش مصنوعی اندیشیده‌اند و به این نتیجه رسیده‌اند که دانشجویان با استفاده از هوش مصنوعی به منابع گسترده‌ای دسترسی دارند و می‌توانند حل مسائل خود را به هوش مصنوعی بسپارند. اما در صورتی که دانشجویان از این ابزار نه برای پیدا کردن منابع و رویکردهای مختلف حل مسئله، بلکه برای حل کامل تکالیف خود استفاده کنند، دیگر هدف تکلیف محقق نمی‌شود.

وی درباره مقاومت‌ در برابر به‌کارگیری هوش مصنوعی در عرصه آموزش گفت: امروزه ما باید دانش‌آموزان و دانشجویان را برای مشاغلی تربیت کنیم که هنوز به وجود نیامده‌ا­ند. در ارتباط با به‌کارگیری هوش مصنوعی در آموزش هم چنین شرایطی وجود دارد. هنگامی که برخی از اساتید، جوان‌تر بودند، برخی از تکنولوژی‌های امروزی اصلا وجود نداشته است. به‌طور طبیعی فاصله‌ای بین آنچه ما سال‌ها پیش آموخته‌ایم و آنچه امروز باید به‌کار بگیریم وجود دارد. ما اگر بخواهیم چنین شکافی را برطرف کنیم باید آموزش مداوم و منظم برای اساتید در نظر بگیریم. این نیاز وجود دارد که اساتید به‌طور منظم آموزش داده شوند. ما نباید به راحتی اساتید پیشکسوت خود را از دست بدهیم و به جای استفاده از یک استاد می‌توانیم از یک تیم متشکل از اساتید بهره ‌ببریم. استاد می‌تواند وظیفه آموزش را برعهده بگیرد و یک تیم متشکل از دستیاران آموزشی که دانشجویان تحصیلات تکمیلی هستند به استادانی که آشنایی کمتری با تکنولوژی‌های جدید دارند، در امر آموزش کمک کنند و تکنولوژی نوین را وارد عرصه تدریس کنند.

این استاد دانشگاه درباره کاربرد هوش مصنوعی در رشته‌های علوم‌انسانی گفت: هوش مصنوعی به ویژه هوش مصنوعی مولد مانند «چت جی‌پی‌تی» می‌تواند به آموزش رشته‌هایی مانند ادبیات یا گرایش‌های زبان انگلیسی کمک کند. امروزه این ایده مطرح شده است که آموزش زبان‌های خارجی را به هوش مصنوعی مولد بسپارند. باز هم تاکید می‌کنم، در حال حاضر هوش مصنوعی در تمام رشته‌های آموزشی تاثیر یکسانی ندارد؛ تاثیر آن در برخی رشته‌­ها فراگیر­تر و در علوم «محض» محدودتر است که ممکن است این شرایط در آینده نیز تغییر پیدا کند.

عضو هیات‌علمی دانشگاه تهران در پایان گفت: خواه یا ناخواه هوش مصنوعی در عرصه آموزش جایگاهی ممتاز خواهد داشت ما باید بپذیریم که مدل‌های سنتی آموزش دستخوش تغییرات گسترده خواهد شد. اگر مدیران، دانشجویان و اساتید نتوانند با تکنولوژی‌­های جدید هماهنگ شوند از سیستم‌­های مدرن حذف می‌شوند. به‌طور قطع، تکنولوژی به پیشرفت خود ادامه می‌دهد. واضح و روشن است، نقش استاد و دانشجو در سیستم‌های آموزشی مدرن تغییر می‌کند؛ به عبارت دیگر، ما می‌­توانیم آموزش سرفصل‌های درسی را به هوش مصنوعی بسپاریم و استاد مانند یک مربی در کنار دانشجویان به آنها کمک کند تا مسیر آموزشی خود را طی کنند.

  تمدید فرصت ثبت‌نام نودانشجویان دانشگاه علامه طباطبائی

عضو هیات‌علمی دانشگاه تهران با بیان اینکه این تغییرات به میزان فعال بودن استادان محدود نمی‌شود، خاطرنشان کرد: سیستم آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی به سمت آموزش «شخصی‌سازی‌شده» گام برمی‌دارد. سیستم آموزشی کنونی به نحوی است که یک نسخه یکسان برای تمام دانشجویان تجویز می‌شود، تمام دانشجویان باید یک محتوای آموزشی را سپری کنند و بازخورد استاد به تمام دانشجویان تقریبا یکسان است.

مدیر گروه الگوریتم‌های بین‌رشته‌ای دانشگاه تهران ادامه داد: هوش مصنوعی این امکان را فراهم می‌کند که مدل‌های یادگیری براساس توانمندی‌ها و پیش‌زمینه‌های فردی یادگیرنده ارائه شود. به‌طور قطع، مدل‌های یادگیری افراد با یکدیگر متفاوت است؛ استادان با استفاده از هوش مصنوعی می‌توانند به تفاوت‌های بین افراد توجه کنند و مدل‌های شخصی‌سازی شده را به دانشجویان ارائه دهند.

آموزش مداوم و منظم برای اساتید در نظر بگیریم

انتهای پیام

منبع: https://www.isna.ir/news/1402042918835/%D9%87%D9%88%D8%B4-%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%B5%D9%87-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%85%D9%85%D8%AA%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA

دکتر علی کمندی در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان اینکه هوش مصنوعی از تکنولوژی‌های نوین به حساب می‌آید، خاطرنشان کرد: هوش مصنوعی می‌تواند در تمام حوزه‌ها به‌کار گرفته شود. اگر بخواهیم به‌طور خاص درباره کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه آموزش سخن بگوییم، باید به چند تحول اساسی اشاره کنیم.

نحوه ارائه سؤالات باید تغییر کند

این استاد دانشگاه گفت: دانشجویان ما پیشرو هستند. هنگامی که به‌کارگیری هوش مصنوعی مولد مطرح شد، دانشجویان به فاصله چند روز توانستند از این تکنولوژی استفاده کنند. اساتید دانشگاه‌ها هم با توجه به موقعیت شغلی که دارند باید تکنولوژی روز را دنبال کنند، اما این شرایط برای همه یکسان نیست. من باز هم تاکید می‌کنم، ضعف ما در این زمینه به دلیل مسائل زیرساختی است. به‌طور مثال، ما از دانشجویان می‌خواهیم که لپ‌تاپ خود را سر کلاس بیاورند اما برای اینترنت و برق مورد نیاز این سیستم‌ها دچار مشکل هستیم.

از منظر سخت‌افزاری با کشورهای پیشرفته فاصله داریم

وی ادامه داد: هوش مصنوعی سبب تغییر سیستم آموزش-محور به سیستم یادگیری-محور می‌شود. به عبارت دیگر، دانش‌پذیران در عرصه آموزش نقش فعال‌تری خواهند داشت. سیستم آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی همچون سیستم‌های گذشته که استاد به تنهایی در کلاس نقش فعال دارد نیست و مشارکت اصلی برعهده دانش‌­پذیران است.

دکتر کمندی با بیان اینکه اساتید با توجه به بازخوردهایی که از کلاس درس به دست می‌آورند به اقدمات متعددی دست می‌زنند، تصریح کرد: یک استاد در یک کلاس درس ۶۰ نفره قادر به ارائه نسخه‌های متعددی از محتوای درسی که بر اساس ویژگی‌های فردی دانشجویان شخصی‌سازی‌شده‌ای نیست. علاوه بر این، محدود بودن استاد در کلاس درس فقط مختص تجویز نسخه مشترک نیست. استاد نمی‌تواند تک به تک دانشجویان را در کانون توجه خود قرار دهد اما با استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند نسخه‌های متنوع تجویز کند و روند پیشرفت هر یک از دانشجویان را رصد نماید. مسیر آموزش همچون سفر است و برای هر فرد باید یک برنامه‌ریزی مجزا ارائه داد.